« يَرْحَمْنا رَبُّنا وَيَغْفِرْ » 149 مجمع : مردم كوفه بتاء و صيغه ى مخاطب و نصب « ربّنا » خوانده‌اند ، و ديگر قاريها با تاء و صيغه ى غايب و رفع « ربّنا » خوانده‌اند . « أعَجِلْتُمْ أَمْرَ رَبِّكُمْ » 150 مجمع : ابن عبّاس گفته است : يعنى در رسيدن هنگام معيّن از جانب خدا شتاب كرديد و صبر نكرديد تا آنوقت برسد ، و ابو علىّ جبّائى گفته است : يعنى شتاب كرديد در وعده ى خدا و ثواب آخرت كه خواستيد نتيجه ى خداپرستى زودتر از موقع بشما برسد ، و چون نرسيد پى گوساله پرستى رفتيد ، و از او نقل شده است : يعنى پيش از آن كه فرمانى از جانب خدا برسد شتاب كرديد و گوساله پرستيديد . ابو الفتوح نوشته است : تعجيل كردى يعنى سبق بردى فرمان خدايرا و از پيش او بشدى و نافرمانى كردى . « وَأَخَذَ بِرَأْسِ أَخِيه يَجُرُّه إِلَيْه » 150 مجمع : اين دو جمله چند معنى شده است : 1 - جبّائى گفته است : از شدّت خشم و انديشه ى در كار گوساله پرستى آنها سر برادر خود را گرفت و به طرف خود كشيد ، چنانچه آدمى در اينجور احوال ريش خود ميگيرد و لب بدندان ميگزد ، 2 - شيخ مفيد گفته است : چون موسى سخت ناراحت و خشمناك شد ، براى نماياندن بمردم و تأديب و تنبيه آنها چنين كارى كرد تا بأهميّت و زشتى كار خود و خشم موسى پى ببرند و در آينده چنين كارى نكنند . 3 - هارون را جلو كشيد تا در نهان از سرگذشت او و مردم خبردار شود ، و چون او برايش قضيه را روشن كرد ، موسى هم براى او دعا كرد تا معلوم شود كه در كار خود تقصير نكرده است ، 4 - ابو مسلم گفته است : همانطور كه در سوره ى طه گفته شده است ، موسى با اين رفتار با هارون زشتى كار او را فهمانده است . « قالَ ابْنَ أُمَّ » 150 مجمع : ابن عامر و قاريهاى كوفه « ابن امّ » با كسر ميم خوانده‌اند و ديگر قاريها با نصب قرائت كرده‌اند . تفسير عبده : اين آيه جواب آنها است كه گفته‌اند پيغمبر قرآن را از تورات اقتباس كرده است ، زيرا كه بكلَّى بر خلاف تورات است ، چون در فصل سى و دوّم سفر